پیام مازند

آخرين مطالب

روزی به نام مازندران/ گرد فراموشی بر برخی آیین های ملی مقالات

  بزرگنمايي:

پیام مازند - ساری - در حالی 14 آبان به‌عنوان روز مازندران نام‌گذاری شده که این استان مهد آیین ها، نام آوران، قهرمانان و پهلوانان است و بر برخی آیین هایش گرد فراموشی نشسته است.

 مازندران مهد آیین‌ها و فرهنگ‌ها است و نام‌گذاری روزی به نام مازندران، فرصت و بهانه‌ای برای بازخوانی برخی آیین‌های فراموش‌شده بومی و محلی است، آیین‌هایی که جوان‌ترها کمتر از آن شنیده‌اند.
بر اساس بخشنامه سال 1388 سازمان میراث فرهنگی کشور مبنی بر انتخاب روزی با عنوان روز مازندران، پژوهشگران و فعالان حوزه فرهنگ و تمدن استان باهم اندیشی و همفکری 14 آبان را به خاطر بیعت مردم این استان با حسن بن زید علوی بنیان‌گذار نخستین حکومت شیعی علوی به نام روز مازندران انتخاب کردند. بیعت مردم مازندران با حسن بن زید علوی در 14 آبان سال 243 شمسی مطابق با عید سعید فطر 250 هجری قمری رخ داد.
پیش‌ازاین نام‌گذاری، اجرا و احیای برخی رسوم و سنت‌ها به برخی ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان‌ها و تعدادی مؤسسات خلاصه می‌شد اما اکنون به یک جریان منسجم مبدل شده است.
از جمله رسوم قدیمی که پیشینه آن به ایران باستان برمی‌گردد، آیین تیرماه سیزده شو، مصادف با 12 آبان است.
آیین تیرماه سیزده شو
تورج حسنی کارشناس حوزه مردم‌شناسی درباره جشن تیرماه سیزده شو می‌گوید: تمامی خانواده‌ها در این شب کنار هم جمع می‌شوند و تا پاسی از شب به خوردن تنقلات و گوش دادن به قصه و افسانه‌های بزرگ‌ترها سپری می‌شود، در گذشته در غروب روز سیزده، جوانان با در دست داشتن چند ترکه بلند با کیسه‌ای که به انتهای آن بسته‌شده است، همراه کودکان به در خانه‌ها رفته و با سروصدا و کوبیدن چوب به در خانه‌ها و لال‌بازی، شعر «لال بیَمو، لال بیَمو، پارسال و پیرار بیَمو، چِل بَزِن دیگه بَزِن، لال اِنِه لالَک اِنِه، سالو ماه ارزون بوه، لال مار رسوا نَوِ، لال اِنِه لالَک اِنِه، پار بورده امسال انه» را سر داده و از صاحب‌خانه تقاضای هدیه می‌کنند و صاحب‌خانه نیز اغلب به آن‌ها پول، میوه و شیرینی می‌دهد.

وی افزود: در این شب افزون بر خوراک‌هایی که مناسب میهمانی است بنا بر رسم، خوراکی‌های ویژه‌ای نیز تدارک دیده می‌شود و برخی نیز برای این جشن خوراکی‌هایی همچون کاچی نوعی حلوا، شیرینی پِتی بَزه نون و کماج تهیه می‌کنند و افراد خانواده با جمع شدن در کنار یکدیگر، گردو، سنجد، شیرینی، میوه و چای می‌خورند.
به گفته این کارشناس، شگون چوب خوردن از لال نیز از دیگر برنامه‌های مخصوص این جشن است، به‌گونه‌ای که در این شب شخصی بالباس مبدل، دستمالی به سربسته و صورتش را سیاه می‌کند و مانند لال‌ها باکسی حرف نمی‌زند. این شخص که او را لال، لال مار و لال شیش می‌گویند با همراهی چند نفر وارد خانه‌های محل می‌شود و با چوب و ترکه‌ای که در دست دارد، ضربه‌ای به ساکنان خانه می‌زند.
تیرماه سیزده شو در مناطق شرقی گیلان به "تیرماسینزه" موسوم بوده که برگزاری مراسم فال کوزه مهم‌ترین بخش آن است. زرتشتیان یزد و کرمان در مراسم جشن تیرگان، فال‌گیری با کوزه یا چک دوله را برگزار می‌کنند در سنگسر سمنان نیز اجرای این مراسم مرسوم بوده است. یادآوری این نکته ضروری است که در برخی مناطق موردتحقیق مازندران به اجرای مراسم فال‌گیری با کوزه پس از پایان مراسم تحت عنوان امیری خونی اشاره‌شده که شباهت معنی‌داری با مراسم برگزارشده در گیلان دارد.
در مناطقی از شهرستان نور، رسم شال اندازی نیز در این شب اجرا می‌شود؛ این مراسم که در مناطق مرکزی مشاهده نمی‌شود احتمالاً ره‌آورد اقوام کرد مهاجر در مناطق غربی مازندران بوده است. آیین تیرماه سیزده شو در سال 91 به ثبت رسیده و در حافظه ملی جای گرفته است.
فرهنگ، عامل هدایت‌کننده و پشتیبان تفکرات و احساسات جامعه است
هفته مازندران از 12 آبان آغاز شد و عباس زارع مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران در پیامی به مناسبت روز مازندران عنوان کرد: فرهنگ، عامل هدایت‌کننده و پشتیبان تفکرات و احساسات جامعه است. فرهنگ، راهنمایی بر رفتارهای انسان و نحوه نگرش و جهان‌بینی اوست و «فرهنگ عمومی» آن بخش غالب بر قلوب تمامی انسان‌های جامعه و پندار و کردار مشترک ایشان است.
در ادامه آمده است: البته که در ایران اسلامی به‌خصوص در شمال ایران و در استان مازندران که همواره سرزمین اعتقاد به خداوند یکتا و پایبندی به اخلاق بوده و هست، رشد فرهنگ عمومی و ترویج اخلاق اسلامی و ادامه راه پرنور پیامبر اکرم و ائمه اطهار (علیهم‌السلام) از اهم موضوعات است. به لطف الهی و تلاش اعضای شورای فرهنگی و دیگر همکاران و همراهان حوزه هنر و فرهنگ بیش‌ازپیش شاهد رشد ارزش‌های اخلاقی و اسلامی در میان مردمان به‌خصوص جوانان این سرزمین خواهیم بود.

آشنایی با روز ملی مازندران
حجت‌الاسلام مهدی صالحی دبیر همایش روز مازندران درباره روز مازندران می‌گوید: مردم‌ مازندران برای خود تقویم‌ محلی و قدیمی دارند که به سال تبری شناخته می‌شود، سال تبری با پنج روز بنام «پیتک» شروع می‌شود و بعدازآن بهار شامل (ارکه ماه، دی ماه و وهمنه ماه) و ‌تابستان شامل (نوروز ماه، فردینه ماه، و کرچه ماه) و پاییز شامل (خره ماه، تیر ماه، و ملارماه) و زمستان شامل (شروینه ماه، میر ماه، و اونه ماه) است.
وی افزود: در تیرماه از سال تبری که مصادف با آبان ماه خورشیدی است، روز سیزدهم (تیرماه سیزده شو) جایگاه خاصی بین مردم دارد و شب سیزده تیرماه موردتوجه است.
وی درباره اینکه چرا روز سیزدهم تیرماه تبری (تیرماه سیزده شو) بزرگ‌ شمرده می‌شود و نزد مردم مازندران از جایگاه خاصی برخوردار است؟ ادامه داد: این روز، روزی است که حسن بن زید (داعی کبیر) وارد مازندران شد. حسن بن زید به دعوت امامزاده سلطان محمد کیا برای مبارزه با ظلم دست‌نشانده‌های حکومت بنی‌عباس در مازندران وارد مازندران شد.
حجت‌الاسلام صالحی افزود: در بدو ورود حسن بن زید به مازندران، اولین بیعت مردمی با او در سعیدآباد در حوالی مرزن آباد انجام شد و سپس حسن بن زید (داعی کبیر) به سمت صالحان کجور محل زندگی امامزاده سلطان محمد کیا حرکت کرده و در 27 ماه رمضان به کجور رسیدند که سرانجام با قرائت خطبه در روز عید فطر، نهضت علویان تشکیل و جهت دهی می‌شود.
وی یادآور شد: در تحقیقی که جمعی از محققین و اساتید مازندران انجام دادند، مشخص شد 25 رمضان سال 250 هجری قمری مصادف با 14 آبان سال 243 خورشیدی بود که روز سیزده تیرماه تبری (تیرماه سیزده شو) است.
در تقویم مازندران روز 14 آبان خورشیدی، مصادف با 13 تیرماه تبری «روز ملی مازندران» نام‌گذاری شد، در روزشمار هفته مازندران، عناوینی چون مازندران، آیین، فرهنگ و هنر با محوریت آیین تیرماه سیزده شود، مازندران؛ تشیع و ولایت، مازندران و گردشگری، مازندران؛ جوانان، پهلوانان و قهرمانان، مازندران پاک، مازندران؛ دانش و پژوهش، مازندران؛ نیما و زبان تبری به چشم می‌خورد.
محور برنامه‌های امسال در هفته مازندران، اجرای برنامه‌های بومی و محلی در مدارس استان و توجه ویژه به شاعر مازندرانی یعنی نیما یوشیج است.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

آمریکا، وزارت دفاع ایران را تحریم کرد

گربه بهنوش طباطبایی، عامل توقیف یک نمایش شد؟!+ عکس و واکنش خانم بازیگر

نمایش دفاع مقدس در قلب فرهنگی پایتخت

عده ای ناخواسته در تلاشند شهرداری را از عملگرایی به شعارزدگی سوق دهند

تجلیل از کارکنان ایثارگر شاغل در منطقه9

174 میلیارد ریال وام کرونا در قائمشهر پرداخت شد

نماینده مهاباد: شأن جوانان ما بار 200 کیلویی‌ است؟

پیام شهردار تهران به سفرای خارجی در ایران به مناسبت آغاز هفته دفاع مقدس

دستگیری اراذل و اوباش در محمودآباد

85 مازندرانی در یک روز به کرونا مبتلا شدند

جزئیات طرح مجلس برای تنظیم بازار خودرو

شاخص کل بورس باز هم کاهشی شد

ماجرای کتک کاری وسط برنامه زنده در شبکه "من و تو" ! + عکس

فعالیت 14 هزار بانوی مازندرانی در دفاع مقدس

تهران، به شبکه شهرهای یادگیرنده یونسکو پیوست

همکاری 52 مرکز علمی در دوازدهمین جشنواره مجمع شهری تهران

ممنوعیت تردد خودرو در ٢٢ معبر شهر تهران

نمایشگاه عکس رزمنده دفاع مقدس در قائمشهر رونمایی شد

کرباسچی بعد از 10سال با کروبی دیدار کرد

خاطره گویی رزمندگان دفاع مقدس در 40 محله قائمشهر

بازگشایی گره ترافیکی محور بهرامی؛ به زودی

اسامی خیابانهای بدون خودرو اعلام شد

نمایشگاه یاد یاران در منطقه 7 برپا می شود

لازمه موفقیت کاپ؛ آموزش و مشارکت مردم

محصول 98 درصد از شالیزارهای مازندران برداشت شد

تاکنون بالغ بر 45 غار در سطح استان خراسان جنوبی شناسایی شده است

خودروهای متخلف تخلیه نخاله  از یک تا ده هفته با تشخیص مقام قضایی متوقف میشوند

لزوم حفاظت از تنوع زیستی غارها

177 مبتلا به کرونا در 24 ساعت گذشته جان باختند

3 شهید مازندرانی در یک قاب

کشف 8 هزار لیتر مشروبات الکلی در بابل

خواب سارق طلاجات در نوشهر تعبیر نشد

تکلیف سهام عدالت افراد متوفی چه می شود؟

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی کردستان: عزت و عظمت امروز ایران اسلامی مرهون و ثمره فداکاری‌های دوران دفاع مقدس است

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی سمنان: شفافیت اساس اعتمادسازی در جامعه است

قتل در کارواش؛ دفاع در برابر آشنای خانوادگی

دفاع مقدس چهره پلید غرب را برملا کرده است

بوستان ولایت؛ میزبان از دوچرخه سواران

ویزیت و درمان مدد جویان مرکز مادر و کودک منطقه 15

دوچرخه سواران می توانند معضل آلودگی هوای تهران را حل کنند

افزایش 100 درصدی مراجعان به درمانگاه‌های شهرداری تهران

بیش از 2 هزار و 800 میلیارد ریال تسهیلات کرونایی در مازندران پرداخت شد

دانش آموزان در مدرسه قمقمه آب شخصی به همراه داشته باشند

بهره برداری از نخستین موزه محلی در نازی آباد

تازه‌ ترین آمار از مبتلایان و فوتی‌ های کرونا در ایران 31 شهریور 99

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 31 شهریور 99

برندگان جوایز امی 2020 اعلام شد/ شب پرجایزه "نگهبانان" و "شتز کریک" + عکس

مازندران نیازمند اهدای خون است

ضرورت تاسیس مراکز نوآوری توسعه تعاون در شهرهای مازندران

دوچرخه سواری از میدان قائم(عج) تا دانشگاه آزاد سوهانک