پیام مازند

آخرين مطالب

روزی به نام مازندران/ گرد فراموشی بر برخی آیین های ملی مقالات

روزی به نام مازندران/ گرد فراموشی بر برخی آیین های ملی
  بزرگنمايي:

پیام مازند - ساری - در حالی 14 آبان به‌عنوان روز مازندران نام‌گذاری شده که این استان مهد آیین ها، نام آوران، قهرمانان و پهلوانان است و بر برخی آیین هایش گرد فراموشی نشسته است.

 مازندران مهد آیین‌ها و فرهنگ‌ها است و نام‌گذاری روزی به نام مازندران، فرصت و بهانه‌ای برای بازخوانی برخی آیین‌های فراموش‌شده بومی و محلی است، آیین‌هایی که جوان‌ترها کمتر از آن شنیده‌اند.
بر اساس بخشنامه سال 1388 سازمان میراث فرهنگی کشور مبنی بر انتخاب روزی با عنوان روز مازندران، پژوهشگران و فعالان حوزه فرهنگ و تمدن استان باهم اندیشی و همفکری 14 آبان را به خاطر بیعت مردم این استان با حسن بن زید علوی بنیان‌گذار نخستین حکومت شیعی علوی به نام روز مازندران انتخاب کردند. بیعت مردم مازندران با حسن بن زید علوی در 14 آبان سال 243 شمسی مطابق با عید سعید فطر 250 هجری قمری رخ داد.
پیش‌ازاین نام‌گذاری، اجرا و احیای برخی رسوم و سنت‌ها به برخی ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان‌ها و تعدادی مؤسسات خلاصه می‌شد اما اکنون به یک جریان منسجم مبدل شده است.
از جمله رسوم قدیمی که پیشینه آن به ایران باستان برمی‌گردد، آیین تیرماه سیزده شو، مصادف با 12 آبان است.
آیین تیرماه سیزده شو
تورج حسنی کارشناس حوزه مردم‌شناسی درباره جشن تیرماه سیزده شو می‌گوید: تمامی خانواده‌ها در این شب کنار هم جمع می‌شوند و تا پاسی از شب به خوردن تنقلات و گوش دادن به قصه و افسانه‌های بزرگ‌ترها سپری می‌شود، در گذشته در غروب روز سیزده، جوانان با در دست داشتن چند ترکه بلند با کیسه‌ای که به انتهای آن بسته‌شده است، همراه کودکان به در خانه‌ها رفته و با سروصدا و کوبیدن چوب به در خانه‌ها و لال‌بازی، شعر «لال بیَمو، لال بیَمو، پارسال و پیرار بیَمو، چِل بَزِن دیگه بَزِن، لال اِنِه لالَک اِنِه، سالو ماه ارزون بوه، لال مار رسوا نَوِ، لال اِنِه لالَک اِنِه، پار بورده امسال انه» را سر داده و از صاحب‌خانه تقاضای هدیه می‌کنند و صاحب‌خانه نیز اغلب به آن‌ها پول، میوه و شیرینی می‌دهد.

وی افزود: در این شب افزون بر خوراک‌هایی که مناسب میهمانی است بنا بر رسم، خوراکی‌های ویژه‌ای نیز تدارک دیده می‌شود و برخی نیز برای این جشن خوراکی‌هایی همچون کاچی نوعی حلوا، شیرینی پِتی بَزه نون و کماج تهیه می‌کنند و افراد خانواده با جمع شدن در کنار یکدیگر، گردو، سنجد، شیرینی، میوه و چای می‌خورند.
به گفته این کارشناس، شگون چوب خوردن از لال نیز از دیگر برنامه‌های مخصوص این جشن است، به‌گونه‌ای که در این شب شخصی بالباس مبدل، دستمالی به سربسته و صورتش را سیاه می‌کند و مانند لال‌ها باکسی حرف نمی‌زند. این شخص که او را لال، لال مار و لال شیش می‌گویند با همراهی چند نفر وارد خانه‌های محل می‌شود و با چوب و ترکه‌ای که در دست دارد، ضربه‌ای به ساکنان خانه می‌زند.
تیرماه سیزده شو در مناطق شرقی گیلان به "تیرماسینزه" موسوم بوده که برگزاری مراسم فال کوزه مهم‌ترین بخش آن است. زرتشتیان یزد و کرمان در مراسم جشن تیرگان، فال‌گیری با کوزه یا چک دوله را برگزار می‌کنند در سنگسر سمنان نیز اجرای این مراسم مرسوم بوده است. یادآوری این نکته ضروری است که در برخی مناطق موردتحقیق مازندران به اجرای مراسم فال‌گیری با کوزه پس از پایان مراسم تحت عنوان امیری خونی اشاره‌شده که شباهت معنی‌داری با مراسم برگزارشده در گیلان دارد.
در مناطقی از شهرستان نور، رسم شال اندازی نیز در این شب اجرا می‌شود؛ این مراسم که در مناطق مرکزی مشاهده نمی‌شود احتمالاً ره‌آورد اقوام کرد مهاجر در مناطق غربی مازندران بوده است. آیین تیرماه سیزده شو در سال 91 به ثبت رسیده و در حافظه ملی جای گرفته است.
فرهنگ، عامل هدایت‌کننده و پشتیبان تفکرات و احساسات جامعه است
هفته مازندران از 12 آبان آغاز شد و عباس زارع مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران در پیامی به مناسبت روز مازندران عنوان کرد: فرهنگ، عامل هدایت‌کننده و پشتیبان تفکرات و احساسات جامعه است. فرهنگ، راهنمایی بر رفتارهای انسان و نحوه نگرش و جهان‌بینی اوست و «فرهنگ عمومی» آن بخش غالب بر قلوب تمامی انسان‌های جامعه و پندار و کردار مشترک ایشان است.
در ادامه آمده است: البته که در ایران اسلامی به‌خصوص در شمال ایران و در استان مازندران که همواره سرزمین اعتقاد به خداوند یکتا و پایبندی به اخلاق بوده و هست، رشد فرهنگ عمومی و ترویج اخلاق اسلامی و ادامه راه پرنور پیامبر اکرم و ائمه اطهار (علیهم‌السلام) از اهم موضوعات است. به لطف الهی و تلاش اعضای شورای فرهنگی و دیگر همکاران و همراهان حوزه هنر و فرهنگ بیش‌ازپیش شاهد رشد ارزش‌های اخلاقی و اسلامی در میان مردمان به‌خصوص جوانان این سرزمین خواهیم بود.

آشنایی با روز ملی مازندران
حجت‌الاسلام مهدی صالحی دبیر همایش روز مازندران درباره روز مازندران می‌گوید: مردم‌ مازندران برای خود تقویم‌ محلی و قدیمی دارند که به سال تبری شناخته می‌شود، سال تبری با پنج روز بنام «پیتک» شروع می‌شود و بعدازآن بهار شامل (ارکه ماه، دی ماه و وهمنه ماه) و ‌تابستان شامل (نوروز ماه، فردینه ماه، و کرچه ماه) و پاییز شامل (خره ماه، تیر ماه، و ملارماه) و زمستان شامل (شروینه ماه، میر ماه، و اونه ماه) است.
وی افزود: در تیرماه از سال تبری که مصادف با آبان ماه خورشیدی است، روز سیزدهم (تیرماه سیزده شو) جایگاه خاصی بین مردم دارد و شب سیزده تیرماه موردتوجه است.
وی درباره اینکه چرا روز سیزدهم تیرماه تبری (تیرماه سیزده شو) بزرگ‌ شمرده می‌شود و نزد مردم مازندران از جایگاه خاصی برخوردار است؟ ادامه داد: این روز، روزی است که حسن بن زید (داعی کبیر) وارد مازندران شد. حسن بن زید به دعوت امامزاده سلطان محمد کیا برای مبارزه با ظلم دست‌نشانده‌های حکومت بنی‌عباس در مازندران وارد مازندران شد.
حجت‌الاسلام صالحی افزود: در بدو ورود حسن بن زید به مازندران، اولین بیعت مردمی با او در سعیدآباد در حوالی مرزن آباد انجام شد و سپس حسن بن زید (داعی کبیر) به سمت صالحان کجور محل زندگی امامزاده سلطان محمد کیا حرکت کرده و در 27 ماه رمضان به کجور رسیدند که سرانجام با قرائت خطبه در روز عید فطر، نهضت علویان تشکیل و جهت دهی می‌شود.
وی یادآور شد: در تحقیقی که جمعی از محققین و اساتید مازندران انجام دادند، مشخص شد 25 رمضان سال 250 هجری قمری مصادف با 14 آبان سال 243 خورشیدی بود که روز سیزده تیرماه تبری (تیرماه سیزده شو) است.
در تقویم مازندران روز 14 آبان خورشیدی، مصادف با 13 تیرماه تبری «روز ملی مازندران» نام‌گذاری شد، در روزشمار هفته مازندران، عناوینی چون مازندران، آیین، فرهنگ و هنر با محوریت آیین تیرماه سیزده شود، مازندران؛ تشیع و ولایت، مازندران و گردشگری، مازندران؛ جوانان، پهلوانان و قهرمانان، مازندران پاک، مازندران؛ دانش و پژوهش، مازندران؛ نیما و زبان تبری به چشم می‌خورد.
محور برنامه‌های امسال در هفته مازندران، اجرای برنامه‌های بومی و محلی در مدارس استان و توجه ویژه به شاعر مازندرانی یعنی نیما یوشیج است.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

کفه نامتوازن گردشگری در رامسر

یاقوت و طلای سرخ مازندران در حسرت صنایع تبدیلی

روایت مرکباتی که تلخ شد

روایت مرکباتی که تلخی شد

سیر تحول چپ سیاسی به سمت اصلاح‌طلبی

روزی به نام مازندران/ گرد فراموشی بر برخی آیین های ملی

«الف» تا «ی» آزادی/ رونمایی از تمثال شهیدان

جشن تیرگان به رسم کمانگیر ایران زمین

همایش پدافند غیرعامل مازندران تحت الشعاع معضل پسماند

پایگاه مشروطه خواهی بابل در آستانه فروپاشی

یک صنعت و صد فایده در مازندران اما هزار افسوس!

از پدافند غیر عامل چه می‌دانید؟

آغاز دوباره فعالیت بازار پرنده فروشی فریدونکنار

اسکله‌های گردشگری مازندران در یک قدمی اجرا

نیروگاه زباله سوز؛ مصوبه کاغذی دولت دهم برای ساروی ها

بایدها و نبایدهای قوانینی که بوی تخلف می‌دهند

مجوز راه‌اندازی 27 اقامتگاه بوم‌گردی در بخش کجور نوشهر صادر شد

باغ‌های مرکبات مازندران در معرض هجوم مگس مدیترانه‌ای

شوری 4 برابری آب دریای خزر با طرح انتقال

بدهی در بدهی ؛ ریشه مشکل کمبود دارو و تجهیزات در مازندران

همگام با قدم‌هایی در مسیر عاشقی/ همه خادم الحسین (ع) هستند

پاییز مازندران در جنگل های راش سوادکوه

53 هفته پس از سیل، یادم تو را فراموش + فیلم

تور صیادان مازندران پهن شد/نگرانی از نفس های آخر ماهی سفید و کپور

تند شدن نبض خشکسالی در تالاب بین‌المللی میانکاله

ظرفیت گردشگری طبیعت؛ ناشناخته در مازندران

تولیدات معدنی مازندران هم ردیف نفت درآمدزاست اگر...

نم کشیدن صنعت نوغانداری در مازندران

فعالیت خاموش مهدهای کودک غیرمجاز در مازندران

فرو نشست در راه مازندران...

نیروگاه زباله‌سوز ساری کلاف سردرگم

فعالیت های بدون نظارت معادن شن و ماسه در سوادکوه

کنترل 10 بیماری مهلک در کودکان/ سلامت یارانی که دیده نمی شوند

غمنامه دریا و ساحل ادامه دارد/ دستکاری در آمار غریق مازندران

"ردپای پیر" امیر فرمانده که تا شهادت متوقف نشد

روایتی از عملیات والفجر 8/ چگونگی عبور از اروند خروشان و فتح فاو

دغدغه ای به نام «زباله» در مازندران/ توقف انتقال زباله به جویبار

گروگان گازهای گلخانه‌ای را بیشتر بشناسید!

محصولات پاییزه در سراشیبی تولید/ آژیر قرمز در مهد کشاورزی

رجزخوانی عاشقانه گوزن‌ها در جنگل‌های شمال

قوهای آوازخوان به تالاب میانکاله رسیدند

تهدید مسافران در جاده هراز بر اثر ریزش سنگ

چالش های مدارس رسالت آموزش را از بین می برد؟

هفته ای به نام و کام دولت/از روبان چند متر آسفالت تا دربی دولتی

ساماندهی دماوند در انتظار تصویب طرح جامع مدیریت

ترویج کاشت درخت «پالونیا »در شمال کشور فرصت یا تهدید

جولان قلیان در گردشگاه‌ها

کمبود مراکز تفریحی و نگرانی بابت افزایش قلیان سراها در تنکابن

مرید پروری برخی مداحان به انحراف کشاندن عزاداری است

مشاهده رد پای نینجاهای چینی در حوالی تالاب میانکاله