پیام مازند - الگوی مواجهه بازیگران متخاصم با ایران در حال عبور از مدلهای کلاسیک و ورود به مرحلهای پیچیدهتر از جنگ ترکیبی است.
سینا قربانی کارشناس مسائل سیاسی و رسانهای در گفت و گو با خبرگزاری صدا و سیمای مازندران ؛ گفت: دشمن در سناریوی جدید خود دیگر به دنبال شکلدهی صرفِ اعتراضات نیست و هدف آنان، مهندسی زنجیره بحران است که از جنگ شناختی آغاز شده، با یک جرقه امنیتی وارد فاز عملیاتی و در نهایت به ناامنی، آشوب و بهرهبرداری سیاسی و بینالمللی ختم میشود.
او افزود: تحولات محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران نشان میدهد که الگوی مواجهه بازیگران متخاصم با ایران در حال عبور از مدلهای کلاسیک تحریک نارضایتی اجتماعی و ورود به مرحلهای پیچیدهتر از جنگ ترکیبی است
این کارشناس سیاسی با بیان اینکه در این چارچوب، هدف صرفا شکلدهی به اعتراضات یا ایجاد موجهای مقطعی نارضایتی نیست، ادامه داد: دشمن تلاش میکند مجموعهای از فشارهای شناختی، اقتصادی، رسانهای، اطلاعاتی و میدانی را به صورت هماهنگ انجام داده و بستر وقوع یک «حادثه امنیتی اثرگذار» را فراهم سازند.
قربانی با اشاره به اینکه بررسی الگوهای رفتاری دشمن نشان میدهد مرکز ثقل عملیات احتمالی از راهبرد «بسیج گسترده اجتماعی» به راهبرد «تولید شوک امنیتی» منتقل شده است، گفت: در این رویکرد، اعتراضات احتمالی نه به عنوان هدف نهایی، بلکه به عنوان پوشش، بستر و سکوی اولیه عملیات تعریف میشوند.
او افزود: طراحان این سناریو به خوبی آگاهند که در شرایط کنونی، تبدیل نارضایتیهای پراکنده به یک جنبش فراگیر با موانع متعدد روبهرو است؛ از همین رو تلاش میکنند با خلق یا بهرهبرداری از یک رخداد امنیتی، شرایط را برای ورود بازیگران سازمانیافتهتر به صحنه فراهم کنند.
سینا قربانی ادامه داد: در این الگو، جنگ شناختی نقش مرحله مقدماتی را ایفا میکند و شبکههای رسانهای معارض با عملیات روانی در فضای مجازی، تولید روایتهای بحرانزا و برجستهسازی گسلهای اجتماعی در پی آن هستند که افکار عمومی را در وضعیت بیاعتمادی، اضطراب و انتظار یک رویداد بحرانی قرار دهند و همزمان فشارهای اقتصادی، تحرکات سیاسی و عملیات اطلاعاتی به گونهای تنظیم میشوند که احساس ناپایداری و نااطمینانی در جامعه تشدید شود و زمینه ذهنی لازم برای پذیرش روایتهای بحرانمحور شکل گیرد، که این مرحله بیش از ۵۰درصد رشد داشته است.
وی با بیان اینکه مرحله بعدی این عملیات، همگرایی فشارهای چندگانه است، گفت: در این مرحله شبکههای رسانهای، عناصر معارض، کانونهای عملیات روانی و ظرفیتهای اطلاعاتی دشمن در یک نقطه متمرکز میشوند که هدف از این همافزایی، افزایش ضریب حساسیت اجتماعی و نزدیک کردن جامعه به آستانه واکنش نسبت به یک جرقه احتمالی است.
سینا قربانی افزود: در چنین وضعیتی، حتی یک حادثه محدود نیز میتواند از طریق بزرگنمایی رسانهای و بازتولید گسترده روایی، ابعادی فراتر از ماهیت واقعی خود پیدا کند.
این کارشناس سیاسی با تاکید بر اینکه نقطه محوری این سناریو، مرحله «جرقه امنیتی» است، افزود: در این بخش، دشمن تلاش میکند یا یک حادثه را طراحی کند یا از یک رخداد پیشبینینشده بهرهبرداری نماید و اهمیت این مرحله نه در خودِ حادثه، بلکه در ظرفیت آن برای ایجاد موج ادراکی و فراهمسازی شرایط ورود شبکههای سازمانیافته به میدان است.
اوگفت: تجربههای پیشین بحران نشان داده است که در بسیاری از سناریوهای بیثباتسازی، آنچه بحران را توسعه میدهد اصل رویداد نیست، بلکه نحوه روایتسازی و شبکهسازی پیرامون آن است.
سینا قربانی افزود: بر اساس این طرح اگر دشمن موفق به اجرای کامل گامهای اولیه شود، پس از این مرحله عناصر سازمانیافته، هستههای خشونتگرا و شبکههای عملیاتی تلاش میکنند با تغییر ماهیت فضای میدانی، سطح تنش را از اعتراض یا نارضایتی به ناامنی و درگیری ارتقا دهند.
کارشناس مسائل سیاسی و رسانهای گفت: هدف دشمن در این مرحله افزایش هزینههای مدیریت بحران، فرسایش احساس امنیت عمومی و القای تصویر ناتوانی حاکمیتی در کنترل شرایط است تا فاصلهای میان واقعیت میدانی و ادراک عمومی ایجاد کرده و از این شکاف برای تولید بحران بهره ببرد.
وی افزود: در گام نهایی نیز عملیات بینالمللی آغاز میشود، جایی که شبکههای رسانهای و سیاسی خارجی میکوشند روایت مطلوب خود را به افکار عمومی منطقهای و جهانی تحمیل کنند و در این مرحله، بحران ادراکی به اندازه بحران میدانی اهمیت پیدا میکند و حتی ممکن است وزن آن از تحولات واقعی صحنه بیشتر شود، که هدف نهایی حریف در این مرحله، تبدیل یک رخداد محدود به تصویری از بیثباتی فراگیر و بهرهبرداری سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک از آن است.
قربانی، مهمترین مؤلفه در خنثیسازی چنین سناریوهایی را نه صرفا مدیریت صحنههای آشکار، بلکه پیشگیری از شکلگیری زنجیره اتصال میان جنگ شناختی، جرقه امنیتی و بهرهبرداری سازمانیافته دانست و گفت: هر اندازه این پیوند در مراحل اولیه شناسایی و قطع شود امکان تبدیل فشارهای ترکیبی به بحرانهای چندلایه کاهش خواهد یافت.