پیام مازند - فارس / پس از رحلت آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی، مسئله بقای مقلدان ایشان بر تقلید، به یکی از پرسش‌های شرعی مقلدان این مرجع تقلید تبدیل شده است؛ بر اساس فتوای آن مرحوم، چنانچه شخص مکلّف، ایشان را از حیث اعلمیت، مساوی یا اعلم از مجتهدان زنده بداند، بقای بر تقلید ایشان واجب است.
پس از رحلت یک مرجع تقلید، تعیین تکلیف مقلدان درباره ادامه تقلید از آن مرجع، از جمله مسائل مهم شرعی است که پاسخ آن بر اساس فتوای مراجع تقلید متفاوت خواهد بود؛ در همین راستا، مرحوم آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی درباره حکم بقای بر تقلید میت تصریح کرده‌اند که اگر مکلّف، مجتهد متوفی را از نظر اعلمیت با مجتهدان زنده مساوی یا اعلم بداند، باید بر تقلید ایشان باقی بماند؛ حکمی که در کنار دیدگاه سایر مراجع تقلید درباره این مسئله، می‌تواند راهنمای مقلدان برای شناخت وظیفه شرعی خود باشد.
امام خمینی (ره):بقای بر تقلید میت اشکال ندارد و باید بقای بر تقلید میت به فتوای مجتهد زنده باشد و کسی که در بعضی از مسائل به فتوای مجتهدی عمل کرده، بعد از مردن آن مجتهد می‌تواند در همه مسائل از او تقلید کند.
شهید امام خامنه‌ای (ره):بقا بر تقلید میت درهرصورت جایز است؛ ولی سزاوار است که احتیاط در بقا بر تقلید میتِ اعلم ترک نشود.در جواز بقا بر تقلید میت، درصورتی‌که مورد اتّفاق فقها باشد، اجازه از اعلم واجب نیست.
آیت الله ناصر مکارم شیرازی:هرگاه مجتهدی که انسان از او تقلید می‌کند از دنیا برود، باقی‌ماندن بر تقلید او جایز است؛ بلکه اگر اعلم باشد واجب است، به‌شرط اینکه عمل به فتوای او کرده باشد.عمل‌کردن به فتوای مجتهد مرده، ابتداءً جایز نیست، هرچند اعلم باشد بنابر احتیاط واجب.
آیت الله سید علی سیستانی:اگر مجتهدی که انسان از او تقلید می‌کند از دنیا برود، حکم بعد از فوت او حکم زنده‌بودنش است؛ بنابراین اگر او أعلم از مجتهد زنده باشد باید -با علم به اختلاف در مسائل محل ابتلاء و لو اجمالاً- بر تقلید او باقی بماند و چنانچه مجتهد زنده أعلم از او باشد، باید به مجتهد زنده رجوع کند؛ و اگر أعلمیتی در میان آنها معلوم نشود یا مساوی باشند، پس اگر اورعیت یکی از آنها ثابت شود، به این معنا که در فتوادادن بیشتر احتیاط کند باید از او تقلید کند و اگر ثابت نشود، مخیر است عمل خود را با فتوای هرکدام تطبیق نماید؛ مگر در موارد علم اجمالی، یا قیام حجت اجمالی بر تکلیف -مانند موارد اختلاف در قصر و تمام- که بنا بر احتیاط واجب باید رعایت هر دو فتوا را بنماید. و مراد از تقلید در صدر این مسئله صرف التزام به متابعت از فتوای مجتهد معین است، نه عمل‌کردن به دستور او.
آیت الله حسین وحید خراسانی:اگر مجتهدی که وظیفۀ انسان تقلید از او بوده از دنیا برود، در صورتی که اعلم بودن مجتهد زنده از میّت برایش ثابت شود، در مسائل مورد ابتلایی که علم-اگر چه اجمالا- به اختلاف بین میّت و حیّ دارد، واجب است به حیّ رجوع کند، و در صورتی که اعلمیت مجتهد میّت برایش ثابت بوده، مادامیکه اعلم بودن مجتهد زنده برایش ثابت نشود، باید به فتوای مجتهد میّت عمل کند، چه در زمان حیات او التزام به عمل به فتوای او داشته یا نداشته باشد، و چه عمل به فتوای او کرده یا نکرده باشد، و چه فتوای او را یاد گرفته یا یاد نگرفته باشد.
آیت الله حسین نوری همدانی:اگر مجتهدی که انسان از او تقلید می‌کند، از دنیا برود، باید از مجتهد زنده تقلید کند؛ ولی کسی که در بعضی از مسائل به فتوای مجتهدی عمل کرده، بعد از مردن آن مجتهد می‌تواند در همه مسائل از او تقلید کند، مگر اینکه مجتهد زنده اعلم از میّت باشد، که در این صورت رجوع به آن زنده واجب است.