فوت و فن مقابله با «آرتروز»

پیام مازند - خراسان / در این مطلب، دلایل و عوارض ابتلا به آرتروز را زیر ذره‌بین برده‌ایم و نقش وضعیت نادرست خواب در تشدید این بیماری را بررسی کرده‌ایم.
آرتروزشایع‌ترین شکل ورم مفاصل(آرتریت) بوده ومیلیون‌ها نفردرسراسرجهان را تحت تأثیرقرارداده است.آرتروز زمانی رخ می‌دهدکه غضروف انتهای استخوان‌ها ازبین برود. هرچند آرتروز می‌تواند به تمام مفاصل بدن آسیب برساند،اما این بیماری بیشتر دست‌ها،گردن، پشت، زانوها ولگن را درگیرمی‌کند.آرتروزدرگذرزمان تشدید می‌شود و درمان قطعی ندارد؛با این حال،درمان‌های موجود روند پیشرفت بیماری و درد ناشی از آن را کاهش داده وعملکرد مفاصل را بهبود می‌بخشد.
دلایل ابتلا به آرتروز
عواملی که می‌توانند خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهند، عبارتند از:
*افزایش سن| خطر ابتلا به آرتروز با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد.
*جنسیت| زنان بیشترازمردان درمعرض ابتلا به این بیماری هستند.
*وراثت| برخی افراد به صورت مادرزادی دچاراختلالات مفصلی واستخوانی هستندکه زمینه را برای بروزآرتروز فراهم می‌کند.
*آسیب‌دیدگی مفاصل| احتمال بروز آرتروز درمفاصل آسیب‌دیده بیشتراست.
*چاقی| وزن اضافه فشارمضاعفی برمفاصل (به‌ویژه مفاصل تحمل‌کننده وزن) وارد می‌کند.
*مشاغل خاص|اگرشغل فرد به گونه‌ای باشدکه فشاری مداوم و تکرارشونده بر مفاصل وارد کند،خطر ابتلا به آرتروز افزایش می‌یابد.
*سایر بیماری‌ها|ابتلا به دیابت،کم‌کاری تیروئید، نقرس یا بیماری پاژه خطرابتلا به آرتروز را افزایش می‌دهد.

علایم و نشانه‌های آرتروز
علایم آرتروزکه معمولاً آرام آغازشده و به مرورتشدید می‌شوند، عبارتند از:
*احساس درد درمفاصل هنگام حرکت یا پس ازفعالیت بدنی.
*حساسیت مفاصل به لمس یا حتی فشارهای اندک.
*خشکی و سفتی مفاصل پس ازمدتی بی‌تحرکی(به‌ویژه هنگام بیدارشدن ازخواب صبحگاهی).
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد ؟
با پیشرفت آرتروز، مفاصل انعطاف‌پذیری خود را ازدست می‌دهند ودامنه حرکتی آن‌ها محدود می‌شود.درصورت تداوم درد وخشکی مفاصل برای بیش ازچند هفته، لازم است به پزشک مراجعه فرمایید.

عوارض ابتلا به آرتروز
آرتروز نوعی بیماری مزمن است که با گذرزمان شدت می‌یابد.درد وسفتی مفاصل ممکن است تا حدی پیشرفت کند که انجام امور روزمره را دشواریا غیرممکن سازد.در موارد شدید،پزشکان ازطریق جراحی تعویض مفصل به بهبود شرایط بیمارکمک می‌کنند.
بی‌خوابی و تشدید دردآرتروز زانو
پژوهش جدید محققان دانشگاه جانزهاپکینز نشان می‌دهد که کم‌خوابی، درد بیماران مبتلا به آرتروززانو را تشدید می‌کند. این پژوهش حاکی ازآن است که دراین دسته از بیماران پدیده‌ای به نام «حساس‌شدگی مرکزی» بیشتررخ می‌دهد. حساس‌شدگی مرکزی، وضعیتی درسیستم عصبی است که با ماندگاری و تقویت دردهای مزمن ارتباط مستقیم دارد.
دراین پژوهش که درنوع خود تحقیقی جامع محسوب می‌شود، الگوی خواب ۲۰۸ بیمار مبتلا به آرتروززانو بررسی شد. نتایج نشان داد مبتلایان به بی‌خوابی، درجات بالاتری از حساس‌شدگی مرکزی را تجربه می‌کنند و همین مسئله آن‌ها را دربرابراحساس درد آسیب‌پذیرتر می‌سازد.

شیوه‌های صحیح و غلط خوابیدن
*خوابیدن روی شکم|این وضعیت به هرشکلی مشکل‌سازاست؛ تا جایی که بیش از۳۵درصد ازدردهای ناحیه کمر به این حالت خوابیدن نسبت داده می‌شود. این حالت باعث انقباض عضلات وتحت کشش قرارگرفتن مداوم مفاصل شده و مانع ازاستراحت بدن می‌شود؛ مسئله‌ای که درنهایت خستگی صبحگاهی را به دنبال خواهد داشت.
*خوابیدن به پهلو| حالتی که درآن پای بالایی خم شده و بالاتنه با چرخش روی تشک قرارمی‌گیرد، عضلات ومفاصل گردن و پشت را تحت استرس وکشش قرار می‌دهد ودربلندمدت منجر به درد مزمن می‌شود.برای کاستن ازفشاروارد بر گردن و ستون فقرات،بهتراست هردو پا خم شوند یا پای زیرین به سمت قفسه سینه جمع شده و پای بالایی صاف قرارگیرد(یا ازیک بالش بین دو زانو استفاده شود).دراین حالت، دست بالایی باید روی ران خم‌شده قرارگیرد ودست زیرین، بازوی دست مقابل راحمایت کند.
*طاق‌بازخوابیدن با قراردادن دست‌ها زیرسر|خوابیدن به پشت درحالی که دست‌ها زیرسرقراردارند نیزاز الگوهای نادرست است؛ چرا که باعث کشیدگی عضلات کتف و گردن شده و فرد پس ازبیداری دچارخشکی و درد دراین نواحی می‌شود. خوابیدن به پشت حالتی ایده‌آل است به این شرط که ارتفاع بالش متناسب باشد ودست‌ها به موازات بدن و درامتداد پهلوها قرار بگیرند.
نویسنده: فاطمه ملک زاده | روزنامه نگار